Kleine dood door ’n geestrijk goedje.

Discussion in 'Nieuws over drugs' started by Alfa, Dec 14, 2004.

  1. Alfa

    Alfa Productive Insomniac Staff Member Administrator

    Reputation Points:
    14,178
    Messages:
    38,480
    Joined:
    Jan 14, 2003
    117 y/o from The Netherlands
    Psychedelica / Kleine dood door 'n geestrijk goedje
    door Koert van der Velde
    2004-12-14


    geef uw reactie op dit artikel

    ,,Ik was in de tempel van Salomo. Misschien was het puur fictie, die vitrines met daarin de Wetten. Ik zag de relativiteitstheorie en de evolutieleer, en er waren ook vitrines waar ik niet in kon kijken.'' Een filosoof op ontdekkingstocht in het land van de psychedelische drug ayahuasca.




    Aan het begin van zijn studie filosofie kreeg hij te horen dat wie door zich te verdiepen in de filosofie een antwoord zocht op de vraag naar de zin van het leven, aan het verkeerde adres was. Toch werd Govert Derix (42) filosoof, en toch bleef hij met behulp van filosofie zoeken naar de uiteindelijke zin. In het oerwoud van Brazilië kwam hij die tegen, nadat hij ayahuasca had ingenomen, een drankje gemaakt van lianen. Onlangs verscheen zijn boek 'Ayahuasca, een kritiek van de psychedelische rede'.


    ,,Immanuel Kant noemde het verstand een eiland in het midden van een onbegrijpelijke oceaan. In zijn 'Kritiek van de zuivere rede' heeft hij de kustlijn in kaart gebracht, de grenzen van het verstand. Over de oceaan, zei hij, kunnen we geen zekere kennis verwerven. Ook het antwoord op de vraag naar de uiteindelijke zin bevond zich ergens op die onbegrijpelijke oceaan,'' stelde Kant vast.


    Volgens Derix is ayahuasca te zien als een boot waarmee deze oceaan wél te bevaren is, er wél kennis van kan worden genomen. ,,Onder invloed van ayahuasca gebeurt er iets met je. Als er dingen zijn in je leven waarover je in dubio zit, waarbij gevoel en verstand een andere kant uit gaan, dan brengt ayahuasca je onontkoombaar bij het punt waar je zult moeten kiezen. Je komt voor je eigen morele tribunaal.'' Zo beleefde Derix het. ,,Er was een stem die tegen mij sprak en ik weet bijna zeker dat het mijn eigen stem was'', verhaalt Derix over een ayahuasca-sessie. ,,Later begreep ik dat het mijn 'innerlijke meester' was. Hij heeft me aangezet filosofie te gaan studeren, maar diezelfde filosofie had zijn stem om zeep geholpen.''


    Ayahuasca is leerzaam, zegt Derix. ,,Er opent zich een perspectief op een completer begrip van de menselijke situatie. Je beleeft verbinding met belangrijke zaken die in ieder geval op dat moment uiterst reëel voor je zijn, zoals 'het goede', 'authenticiteit' van het zelf, en de 'zijnsgrond' van alles.''


    Wat de status ervan is, is dan natuurlijk de vraag: is het hallucinatie en projectie of is het een confrontatie met iets dat buiten jou om bestaat? In Derix' woorden: ,,De aard van dat territorium en de vraag of we het ontdekken of al reizende creëren, is een belangrijke kwestie.'' Derix noemt dit 'spannende vragen'.


    De kwestie is voor hemzelf opgelost, zo lijkt het. ,,Ayahuasca geeft een ervaring die zo overweldigend is dat je de neiging krijgt aan die ervaring zelf bewijskracht toe te kennen. Deze ervaring heeft een intrinsieke waarde van existentieel belang. Er gebeurt iets met je dat je verandert.''


    ,,We liggen overhoop met het fenomeen 'zinvragen'. Waar komen de antwoorden vandaan? Met filosofie kom je niet echt verder. Het schokkende van de ayahuasca-ervaring vond ik aanvankelijk dat je überhaupt zoiets als fundamentele zin kunt ervaren.''


    Uiteindelijk moet Derix de status van zijn ervaringen met Husserl tussen haakjes zetten, constateert hij als geschoold filosoof. Maar persoonlijk twijfelt hij er niet meer aan dat zijn psychedelische ervaringen hem toegang geven tot een werkelijkheidsgebied waartoe de wetenschap weliswaar geen toegang heeft, maar dat ooit door haar zal worden blootgelegd. Dan zullen zijn subjectieve geloof en de objectieve kennis van de wetenschap elkaar ontmoeten, hoopt en verwacht hij. ,,Voorlopig gaat het nog om een gelovend weten.''


    Ayahuasca geeft volgens Derix een overweldigende zinervaring in een tijd dat deze nog maar moeilijk gevonden wordt. En toch zal het nooit een populaire drug worden, denkt hij, want het gebruik is niet altijd leuk. Na het innemen van de drank volgt vaak een zwaar overgeven, door gebruikers wel als 'innerlijke schoonmaak' gezien. Velen ervaren 'hele erge doodsangst' - ayahuasca-gebruik heet ook wel 'de kleine dood'. Wie vaker gebruikt, leert 'doodgaan' te accepteren.


    Gebruik van ayahuasca vindt grotendeels plaats in religieus verband. In Brazilië bestaan twee kerkgenootschappen waar ayahuasca een centrale plek heeft in de cultus. Overal in het land komen de aanhangers eens in de veertien dagen bij elkaar voor het drinken van de drank. De leider - 'de loods op zee' - van de União do Vegetal zet de chamada in, een ritueel gezang. Omdat ayahuasca 'synesthetisch' werkt, worden geluiden bijvoorbeeld tot beelden en beelden tot geuren. ,,Het lied is dan ook geen gewoon lied, maar een navigatie-instrument op de zee van het onbekende die de andere wereld van ayahuasca voor ons is.'' De tempel van Salomo en andere aan de vrijmetselarij ontleende motieven spelen erbij een rol, vertelt Derix.


    ,,Veel chamada's bevatten ook een verwijzing naar Caiano, de mythische eerste ayahuascameester, waardoor je verbonden wordt met de traditie door de tijden heen en de werkelijkheid waar die naar verwijst.''


    Kerkgangers claimen veranderingen in hun persoonlijkheid ten goede, zoals het einde van verslaving aan alcohol en aan andere drugs.


    Enkele weken geleden heeft Derix het nog gedaan. In zijn eentje, op de nuchtere maag, in zijn bibliotheek thuis in Maastricht. ,,Tijdens de sessie heb ik de negende symfonie van Beethoven gedraaid, mijn lievelingsmuziek. Dat werkt als een chamada, je ziét de betekenis, alsof ik me bevond in een kathedraal. Binnengekomen kreeg ik antwoord op de vraag die ik me van te voren had gesteld, over de plaats van mijn boek in mijn leven.''


    Gebruik van een sterke drug als ayahuasca moet in geritualiseerde vorm gebeuren, meent Derix. Om ongelukken te voorkomen. ,,Net als bij medicijnen op recept, zou je bij ayahuasca eerst een soort intakegesprek moeten hebben, en tijdens het gebruik rituele begeleiding, zodat je bootje niet verdwaalt op onmetelijke oceaan, en het als de werking voorbij is, weer veilig in de haven van de dagelijkse realiteit kan terugkeren.''


    Ayahuasca staat in Nederland niet op de lijst van verboden drugs, maar is niet gemakkelijk verkrijgbaar. Een populaire partydrug zal ayahuasca wel niet worden, denkt Derix, toch hoopt hij op wat hij noemt 'McDonaldisering' ,,Ik ben overtuigd van het belang van ayahuasca voor mijzelf en voor de wereld. Deze drank kan de wereld veranderen, en vooral, verbeteren.''


    Govert Derix: Ayahuasca. Een kritiek van de psychedelische rede. Arbeiderspers Amsterdam 2004. ISBN 902951413, 224 p., €17,95.Edited by: Alfa